Εκπαιδευτικό υλικό

Κύρια είδη που εκτρέφονται σε κάθε χώρα, ποσότητες που παράγονται και χωρική κατανομή εντός της χώρας. 

Από την ανάλυση των ειδών που καλλιεργούνται στις 5 χώρες που συμμετέχουν στην σύμπραξη του έργου OPTIMA, προκύπτουν ουσιαστικές διαφορές. 

Στην Ισπανία, ο τομέας κυριαρχείται σχεδόν απόλυτα από το μεσογειακό μύδι (Mytilus galloprovincialis). Η Ιβηρική χώρα είναι ο κύριος ευρωπαϊκός παραγωγός μυδιών, με εντυπωσιακούς όγκους που ξεπερνούν τις 200.000 τόνους ετησίως. Η παραγωγή συγκεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό στην περιοχή της Γαλικίας (στο βορειοδυτικό τμήμα της χώρας), όπου οι «Rías» (βαθιοί παράκτιοι κολπίσκοι, ιδίως οι Rías Baixas όπως η Αρούσα, η Ποντεβέδρα και η Βίγο) προσφέρουν ένα εξαιρετικά εύφορο περιβάλλον, πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά που μεταφέρονται από το upwelling στον ωκεανό. Εκτός από το μύδι, η Ισπανία διαθέτει επίσης μικρότερη αλλά σημαντική παραγωγή στρειδιών, μεταξύ των οποίων το στρείδι του Ειρηνικού (Magallana gigas) και το πολύτιμο αυτόχθονο επίπεδο στρείδι (Ostrea edulis). Προχωρώντας προς τη μεσογειακή ακτή (Καταλονία, Δέλτα του Έβρου και Κοινότητα της Βαλένθια), συναντώνται επιπλέον κέντρα παραγωγής μυδιών και στρειδιών που λειτουργούν σε εγκαταστάσεις ανοιχτής θάλασσας ή σε προστατευμένους κόλπους. 

Στη Γαλλία, η παραγωγή διακρίνεται για τον έντονο προσανατολισμό της στην οστρακοκαλλιέργεια και την πολύ καλή κατανομή της κατά μήκος των ακτών. Το κυρίαρχο είδος είναι το στρείδι του Ειρηνικού, το οποίο μόνο του φτάνει σε όγκο περίπου 80.000 τόνους ετησίως. Σε αυτό προστίθεται η ιστορική και εξαιρετικά πολύτιμη εξειδικευμένη παραγωγή του επίπεδου στρειδιού (Ostrea edulis). Η καλλιέργεια μυδιών είναι εξίσου σημαντική: εκτρέφονται τόσο το μύδι Ατλαντικού (Mytilus edulis), με περίπου 45.000 τόνους ετησίως, όσο και το μεσογειακό μύδι (Mytilus galloprovincialis), το οποίο συνεισφέρει περίπου 10.000 τόνους. Η χωρική κατανομή καλύπτει ολόκληρη την ακτή του Ατλαντικού (από τα σύνορα με το Βέλγιο έως την Ισπανία, συμπεριλαμβανομένων των μεγάλων κέντρων στη Βρετάνη, τη Νορμανδία, τα Κράτη του Λίγηρα και τη Νέα Ακουιτανία) και την ακτή της Μεσογείου (Οξιτανία, όπου ξεχωρίζει η λίμνη Τω). Μικρότερες παραγωγές στη Γαλλία περιλαμβάνουν επίσης θαλάσσιες τρούφες, αχιβάδες και χτένια. 

Η Ιταλία διακρίνεται από μια σταθερή διττή δομή στην παραγωγή της. Αφενός, κυριαρχεί η μυδοκαλλιέργεια (Mytilus galloprovincialis), που είναι ευρέως διαδεδομένη σε όλη τη χερσόνησο, αλλά με περιοχές ιδιαίτερα ανεπτυγμένης παραγωγής κατά μήκος της ακτής της Αδριατικής (Εμίλια-Ρομάνια, Μάρκε, Βένετο και Απουλία με το φημισμένο κέντρο του Τάραντα) και κατά μήκος της Τυρρηνικής ακτής στη Λιγουρία (Κόλπος της Σπέτσια). Αφετέρου, κυριαρχεί η καλλιέργεια των αχιβάδων, δηλαδή η υδατοκαλλιέργεια της αληθινής φιλιππινέζικης αχιβάδας (Ruditapes philippinarum), ένας τομέας στον οποίο η Ιταλία αδιαμφισβήτητα είναι πρωτοπόρος σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η παραγωγή αυτή συγκεντρώνεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στα ευαίσθητα λιμναία και μεταβατικά οικοσυστήματα της Άνω Αδριατικής (Δέλτα του Πάδου, Λιμνοθάλασσα Σκαρντοβάρι, Λιμνοθάλασσα του Γκόρο, Λιμνοθάλασσα της Βενετίας, Λιμνοθάλασσα Γκράντο-Μαράνο). Τα τελευταία χρόνια η υδατοκαλλιέργεια του στρειδιού του Ειρηνικού (Crassostrea gigas) γίνεται όλο και πιο δημοφιλής και παγιώνεται, με υψηλά επίπεδα παραγωγής και εξέχουσες εγκαταστάσεις υδατοκαλλιέργειας στη Σαρδηνία, στις λιμνοθάλασσες του Δέλτα του Πο και στη Λα Σπέτσια. 

Η Ιρλανδία επικεντρώνεται κυρίως στην παραγωγή στρειδιών υψηλής ποιότητας (Crassostrea gigas και μικρότερες ποσότητες Ostrea edulis) και μυδιών του Ατλαντικού (Mytilus edulis). Η παραγωγή, αν και ποσοτικά μικρότερη σε σύγκριση με τους γίγαντες όπως η Γαλλία ή η Ισπανία, χαρακτηρίζεται από υψηλά πρότυπα ποιότητας και προορίζεται σε μεγάλο βαθμό για εξαγωγή σε απαιτητικές αγορές. Η χωρική κατανομή αξιοποιεί επιδέξια την πολυδιάστατη μορφολογία της ακτογραμμής: όσον αφορά τα στρείδια, οι μεγαλύτερες μονάδες παραγωγής βρίσκονται στις νοτιοανατολικές και βόρειες περιοχές. Όσον αφορά τα μύδια, η υδατοκαλλιέργεια με κρεμασμένα σχοινιά πραγματοποιείται στους προστατευμένους κόλπους νότια, νοτιοδυτικά και δυτικά, ενώ οι κύριες εγκαταστάσεις για καλλιέργεια στον βυθό (στο θαλάσσιο πυθμένα) βρίσκονται νοτιοανατολικά (όπως ο κόλπος του Wexford) και βορειοανατολικά. 

Στην Ελλάδα, η υδατοκαλλιέργεια των δίθυρων είναι στην ουσία συνώνυμη με την καλλιέργεια μυδιών (Mytilus galloprovincialis), διαμορφώνοντας σχεδόν μια μονοκαλλιέργεια. Η χώρα παράγει δεκάδες χιλιάδες τόνους ετησίως, οι οποίοι συγκεντρώνονται σε μεγάλο βαθμό στο βόρειο τμήμα της χερσονήσου. Οι απόλυτα προτιμώμενες περιοχές είναι ο Θερμαϊκός Κόλπος (ιδίως στις περιοχές Μακρύγιαλου και Χαλάστρας), ο Αμβρακικός Κόλπος και, σε μικρότερο βαθμό, ο Μαλιακός Κόλπος. Αυτές οι περιοχές είναι ζωτικής σημασίας διότι, σε αντίθεση με τα κρυστάλλινα αλλά φτωχά σε θρεπτικά συστατικά νερά του νότου και των νησιών του Αιγαίου, ωφελούνται από τη ζωτική εισροή γλυκού νερού και θρεπτικών συστατικών που εκβάλλουν στη θάλασσα οι κύριοι ελληνικοί ποταμοί της ηπειρωτικής χώρας (όπως ο Αξιός και ο Αλιάκμονας), η οποία εξασφαλίζει την απαραίτητη τροφή για την ταχεία ανάπτυξη των δίθυρων. Τα στρείδια και άλλα είδη αποτελούν προς το παρόν δευτερεύουσες παραγωγές, αν και καταβάλλονται προσπάθειες διαφοροποίησης. 

Εικ. 9 - Κύρια εκτρεφόμενα είδη στις 5 χώρες που συμμετέχουν στο έργο