Εκπαιδευτικό υλικό

Κατανόηση του διατροφικού προφίλ των δίθυρων μαλακίων (πρωτεΐνες υψηλής ποιότητας, ωμέγα-3, βιταμίνες, μέταλλα, χαμηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά)

Τα δίθυρα μαλάκια, όπως τα στρείδια, τα μύδια, τα κυδώνια, τα χτένια και οι αχιβάδες, συγκαταλέγονται στις πιο θρεπτικά πλούσιες πηγές ζωικής πρωτεΐνης που υπάρχουν. Η λεπτομερής γνώση των διατροφικών χαρακτηριστικών τους αποτελεί βασική προϋπόθεση για τους επαγγελματίες που καλούνται να μεταφέρουν την αξία τους στο κοινό με σαφήνεια, επιστημονική τεκμηρίωση και αξιοπιστία. 

·        ​​​Πρωτεΐνες και αμινοξέα: τα δίθυρα μαλάκια παρέχουν πλήρεις ζωικές πρωτεΐνες υψηλής ποιότητας με ένα καλά ισορροπημένο προφίλ απαραίτητων αμινοξέων (AAE).  

Οι Wright et al. (2018) επιβεβαιώνουν ότι τα δίθυρα μαλάκια ως τρόφιμα παρέχουν σημαντικές ποσότητες πρωτεΐνης υψηλής διατροφικής αξίας και επισημαίνουν ότι η ποιότητα και η πεπτικότητα των πρωτεϊνών των οστρακοειδών μπορούν να συγκριθούν ή είναι ανώτερες από εκείνες πολλών άλλων πηγών ζωικής προέλευσης.  

Η Βάση Δεδομένων Θρεπτικών Συστατικών της FAO για Ψάρια και Θαλασσινά (FAO Ufish, 2016) τεκμηριώνει τη σύσταση αμινοξέων των κυριότερων ειδών που καλλιεργούνται εμπορικά - μύδια, στρείδια, κυδώνια και χτένια - τα οποία διαθέτουν πλήρη προφίλ απαραίτητων αμινοξέων (ΑΑΑ), κατάλληλα για την κάλυψη των διατροφικών αναγκών του ανθρώπου.  

Για τους επαγγελματίες της υδατοκαλλιέργειας, αυτό είναι ένα βασικό διαφοροποιητικό μήνυμα: τα δίθυρα μαλάκια δεν είναι μια δευτερεύουσα ή συμπληρωματική πηγή πρωτεΐνης, αλλά μια πρωτεύουσα και διατροφικά πλήρης πηγή. 

·        ​​Λιπαρά οξέα ωμέγα-3 (EPA και DHA): τα δίθυρα μαλάκια συγκαταλέγονται μεταξύ των σημαντικότερων διατροφικών πηγών πολυακόρεστων λιπαρών οξέων ωμέγα-3 μακράς αλύσου (EPA και DHA), τα οποία μετριάζουν τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, βελτιώνουν τη γνωστική λειτουργία και τις αντιφλεγμονώδεις επιδράσεις.  

Η ανασκόπηση του Mozaffarian σχετικά με τα οφέλη των θαλασσινών για την υγεία (2006) τεκμηριώνει ισχυρά στοιχεία ότι η τακτική κατανάλωση θαλασσινών, κυρίως λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς τους σε λιπαρά οξέα ωμέγα-3, μειώνει την καρδιαγγειακή θνησιμότητα, γεγονός που επιβεβαιώνεται σε πολλές μελέτες μεγάλης κλίμακας.  

Τα δίθυρα μαλάκια λαμβάνουν αυτά τα λιπαρά οξέα απευθείας από το φυτοπλαγκτόν, γεγονός που καθιστά τη σύνθεσή τους σε ωμέγα-3 ένα φυσικό προϊόν του θαλάσσιου περιβάλλοντος και όχι ένα πρόσθετο τροφίμων.  

Οι Bianchi et al. (2022) αποδεικνύουν επίσης ότι τα καλλιεργούμενα δίθυρα οστρακοειδή, όπως τα μύδια και τα στρείδια, επιτυγχάνουν μερικές από τις υψηλότερες βαθμολογίες σε πυκνότητα θρεπτικών ουσιών με τις χαμηλότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από οποιοδήποτε οστρακοειδές ή ζωική πρωτεΐνη, ένα διπλό πλεονέκτημα (διατροφικό και περιβαλλοντικό) που είναι θεμελιώδες για την πρόταση αξίας του κλάδου. 

·        ​​​Βιταμίνες και μέταλλα: τα δίθυρα μαλάκια είναι μια ιδιαίτερα πλούσια πηγή μικροθρεπτικών συστατικών που συνήθως λείπουν από τη διατροφή σε παγκόσμιο επίπεδο.  

Οι Venugopal και Gopakumar (2017) αναφέρουν ότι τα οστρακοειδή είναι εξαιρετικές πηγές ψευδαργύρου, σιδήρου, βιταμίνης Β12, σεληνίου, ιωδίου και χαλκού, μικροθρεπτικών συστατικών που είναι απαραίτητα για τη λειτουργία του ανοσοποιητικού, τη νευρολογική ανάπτυξη, τη ρύθμιση του θυρεοειδούς και την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων. Τα στρείδια, συγκεκριμένα, περιέχουν μία από τις υψηλότερες συγκεντρώσεις ψευδαργύρου από οποιοδήποτε τρόφιμο.  

Οι Wright et al. (2018) επιβεβαιώνουν επίσης την πληθώρα σε μικροθρεπτικά συστατικά των δίθυρων μαλακίων και τη συμβολή τους στην αντιμετώπιση των διατροφικών ελλείψεων. Για την επικοινωνία που απευθύνεται στον καταναλωτή, αυτή η πληθώρα μικροθρεπτικών συστατικών είναι ένα πειστικό και ανεπαρκώς αξιοποιημένο μήνυμα, ειδικά για το κοινό που ενδιαφέρεται για την υγεία, τους γονείς και τους ηλικιωμένους. 

·        ​​ ​Χαμηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά και θερμίδες: τα δίθυρα μαλάκια έχουν χαμηλή συνολική περιεκτικότητα σε λιπαρά και θερμίδες σε σχέση με την περιεκτικότητά τους σε πρωτεΐνες και μικροθρεπτικά συστατικά, γεγονός που τα καθιστά κατάλληλα για ένα ευρύ φάσμα διατροφικών προτύπων: περιορισμό θερμίδων, έλεγχο της καρδιαγγειακής υγείας και δίαιτες υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνες. 

Η Βάση Δεδομένων FAO Ufish παρέχει στοιχεία για τη σύσταση των μακροθρεπτικών συστατικών σε επίπεδο είδους, επιβεβαιώνοντας ότι τα μύδια, τα κυδώνια, τα στρείδια και τα χτένια αποτελούν τρόφιμα χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά, με τη συνολική περιεκτικότητα σε λίπος να κυμαίνεται συνήθως από 1 έως 3 g ανά 100 g νωπού προϊόντος. 

·        ​​ ​Βιοδραστικές ενώσεις και επιδράσεις στην υγεία: πέρα από τα συμβατικά μακροθρεπτικά και μικροθρεπτικά συστατικά, οι Venugopal και Gopakumar (2017) τεκμηριώνουν ότι τα οστρακοειδή περιέχουν βιοδραστικές ενώσεις με αποδεδειγμένες αντιμικροβιακές, αντιοξειδωτικές, αντιφλεγμονώδεις, καρδιοπροστατευτικές και νευροπροστατευτικές ιδιότητες. Οι εν λόγω ενώσεις περιέχουν ταυρίνη, βηταΐνη, ειδικά πεπτίδια και στερόλες. Παρόλο που πολλές από αυτές τις ιδιότητες εξακολουθούν να αποτελούν ενεργό αντικείμενο έρευνας και δεν θα πρέπει χρησιμοποιούνται ως τεκμήρια  για αβάσιμους ισχυρισμούς σχετικά με τα προϊόντα, συνιστούν μια νόμιμη οδό διαφοροποίησης των προϊόντων σε αγορές υψηλής προστιθέμενης αξίας και στις αγορές που επικεντρώνονται στην υγεία.  

Οι Bianchi et al. (2022) θεωρούν τα δίθυρα μαλάκια υγιεινά τρόφιμα, αλλά και στρατηγικής σημασίας για τη βιώσιμη διατροφική μετάβαση, ένα μήνυμα αυξανόμενης σημασίας για τους θεσμικούς αγοραστές, τις αρχές δημόσιας υγείας και τους καταναλωτές που προσανατολίζονται στη βιωσιμότητα.