Κείμενο

2.1.3 Κύριες διαφορές μεταξύ δια ζώσης και εξ αποστάσεως καθοδήγησης, ο ρόλος του συντονιστή/-ριας και η αξία της εμπλοκής των συμμετεχόντων/-ουσών

Η καθοδήγηση είναι ένα ισχυρό εκπαιδευτικό και αναπτυξιακό εργαλείο, είτε διεξάγεται δια ζώσης είτε μέσω ψηφιακών πλατφορμών. Ουσιαστικά, η καθοδήγηση στοχεύει στην παροχή υποστήριξης αλλά και έμπνευσης στους εκπαιδευόμενους/-ες κατά τη διάρκεια της προσωπικής και επαγγελματικής τους ανάπτυξης. 

Ωστόσο, υπάρχουν ουσιαστικές διαφορές μεταξύ της δια ζώσης και της εξ αποστάσεως καθοδήγησης, ιδίως ως προς τον τρόπο ανάπτυξης των σχέσεων, τον τρόπο δέσμευσης των εκπαιδευομένων και τον τρόπο με τον οποίο η δέσμευση αυτή διατηρείται με την πάροδο του χρόνου. 

Στη δια ζώσης καθοδήγηση, η επικοινωνία είναι πλούσια και πολυδιάστατη. Οι μη λεκτικές ενδείξεις, όπως οι εκφράσεις του προσώπου, η στάση του σώματος, οι χειρονομίες και η οπτική επαφή, παίζουν καθοριστικό ρόλο στη μετάδοση ενσυναίσθησης, κατανόησης και μη λεκτικής ανατροφοδότησης στους εκπαιδευόμενους/-ες. 

Οι αυθόρμητες αλληλεπιδράσεις επιτρέπουν στους/στις μέντορες να προσαρμόζονται γρήγορα στις ανάγκες της τάξης, ενώ η φυσική παρουσία συχνά διευκολύνει την ανάπτυξη εμπιστοσύνης και τη δημιουργία μιας πιο στενής σχέσης. Επιπλέον, η δυνατότητα άμεσης παρατήρησης του περιβάλλοντος του εκπαιδευόμενου/-ης παρέχει πολύτιμες πληροφορίες που μπορούν να συμβάλουν στην αποτελεσματικότερη καθοδήγηση. 

Στο εξ αποστάσεως περιβάλλον, ωστόσο, τα στοιχεία αυτά απουσιάζουν και πρέπει να αναδημιουργηθούν επί τούτου από τους/τις μέντορες. 

Η έλλειψη φυσικής παρουσίας μπορεί να δημιουργήσει ένα αίσθημα αποστασιοποίησης που οι μέντορες πρέπει να προσπαθήσουν ενεργά να αντιμετωπίσουν. Στο πλαίσιο αυτό, ο ρόλος τους γίνεται ακόμη πιο κομβικός και πολύπλευρος. 

Εκτός από την προσφορά γνώσεων και εξειδίκευσης, οι μέντορες πρέπει να παρακινούν, να διευκολύνουν και να σχεδιάζουν μαθησιακές εμπειρίες. Είναι υπεύθυνοι/-ες για τη δημιουργία ενός διεγερτικού, περιεκτικού και συναρπαστικού εικονικού περιβάλλοντος, όπου οι εκπαιδευόμενοι/-ες αισθάνονται ότι γίνονται αντιληπτοί/-ές, εισακούγονται και λαμβάνουν υποστήριξη. 

Αυτό περιλαμβάνει την προσεκτική επιλογή των κατάλληλων εργαλείων επικοινωνίας (βιντεοκλήσεις, πλατφόρμες συνομιλίας, συνεργατικοί πίνακες), τον καθορισμό σαφών προσδοκιών και τη διατήρηση τακτικών και ουσιαστικών επαφών. 

Μία από τις βασικές προκλήσεις σε απομακρυσμένα περιβάλλοντα είναι η διατήρηση ενός υψηλού επιπέδου δέσμευσης των συμμετεχόντων/-ουσών. Σε ένα εικονικό περιβάλλον υπάρχουν πολλοί περισπασμοί και η διατήρηση της συγκέντρωσης είναι δύσκολη. 

Για την αντιμετώπιση αυτού του φαινομένου, οι μέντορες θα πρέπει να ενσωματώνουν συγκεκριμένα παραδείγματα που προέρχονται από την καθημερινή ζωή και σχετίζονται με το γενικότερο περιβάλλον των εκπαιδευομένων. Στην προκειμένη περίπτωση, για παράδειγμα, πρακτικά σενάρια που προέρχονται από τις καθημερινές εμπειρίες των εργαζομένων και των επιχειρηματιών στον κλάδο της οστρακοκαλλιέργειας. 

Όταν η κατάρτιση συνάδει με την πραγματικότητα των συμμετεχόντων/-ουσών μέσω συγκεκριμένων πρακτικών παραδειγμάτων, γίνεται πιο αποτελεσματική και ενδιαφέρουσα. 

Επιπλέον, η ενσωμάτωση συναρπαστικών και διαδραστικών ασκήσεων κατά τη διάρκεια των εκπαιδεύσεων μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τη συμμετοχή και τη διατήρηση της προσοχής των εκπαιδευομένων. Δραστηριότητες όπως γρήγορα κουίζ «για να σπάσει ο πάγος», ζωντανές δημοσκοπήσεις, συνεργατικές δραστηριότητες σε ξεχωριστά δωμάτια, παιχνίδια ρόλων ή προσομοιώσεις σεναρίων πραγματικής ζωής μπορούν να μετατρέψουν μια παθητική συνεδρία σε μια δραστήρια και συνεργατική εμπειρία. 

Αυτές οι τεχνικές δεν βοηθούν απλώς στη διατήρηση της προσοχής αλλά ενισχύουν παράλληλα το αίσθημα της κοινότητας, ακόμη και όταν οι συμμετέχοντες/-ουσες μπορούν να βλέπουν ο ένας τον άλλον/-η μόνο μέσω μιας οθόνης. 

Εν τέλει, αν και η εξ αποστάσεως καθοδήγηση παρουσιάζει ιδιαίτερες προκλήσεις, προσφέρει επίσης μοναδικές ευκαιρίες για καινοτομία. 

Με προσεκτικό σχεδιασμό και σωστή διαχείριση, μπορεί να έχει τον ίδιο αντίκτυπο με τη δια ζώσης καθοδήγηση, χάρη στην ευελιξία και τις δυνατότητες προσαρμογής της. Το κλειδί της επιτυχίας βρίσκεται στην ικανότητα του/της μέντορα να προσαρμόζεται, να συμμετέχει και να δίνει ζωή στη μάθηση, ανεξάρτητα από τη μεθοδολογία που ακολουθεί.