Κείμενο

2.2.1 Πλατφόρμες διαδικτυακής κατάρτισης

Οι πλατφόρμες διαδικτυακής κατάρτισης είναι ένα ιδανικό εργαλείο μετάδοσης γνώσεων, το οποίο καταργεί τα γεωγραφικά και χρονικά εμπόδια. 

Υπάρχουν τρεις βασικοί τύποι πλατφορμών διαδικτυακής κατάρτισης: τα συστήματα διαχείρισης μάθησης (LMS), τα μαζικά ανοικτά διαδικτυακά μαθήματα (MOOC) και οι πλατφόρμες διαδικτυακών σεμιναρίων/τηλεδιασκέψεων. Κάθε μία από αυτές έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και λειτουργίες.  

Ο πιο ολοκληρωμένος τύπος πλατφόρμας είναι τα συστήματα διαχείρισης μάθησης (LMS), τα οποία λειτουργούν ως πραγματικές κοινότητες όπου οι μέντορες μπορούν να δημιουργήσουν δομημένα μαθήματα για τα πιο ετερόκλητα θέματα. 

Ένα LMS είναι μια πλατφόρμα λογισμικού ειδικά σχεδιασμένη για τη διαχείριση, διανομή και παρακολούθηση διαδικτυακών μαθημάτων και προγραμμάτων κατάρτισης. Το LMS προσφέρει τις εξής δυνατότητες: 

• Οργάνωση και διανομή εκπαιδευτικού περιεχομένου: Μπορείτε να ανεβάσετε και να οργανώσετε μαθήματα, ενότητες, βίντεο, έγγραφα, παρουσιάσεις, διαδραστικά κουίζ και οποιοδήποτε άλλο εκπαιδευτικό υλικό. Αυτό το περιεχόμενο μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε από τους εκπαιδευόμενους/-ες αυτόνομα και στον δικό τους ρυθμό (ηλεκτρονική μάθηση) είτε ως υποστήριξη για τα δια ζώσης μαθήματα (μικτή μάθηση). 
• Διαχείριση χρηστών/-τριών: Εγγραφή και διαγραφή εκπαιδευομένων, ανάθεση ρόλων (εκπαιδευόμενος/-η, εκπαιδευτικός, διαχειριστής/-τρια), δημιουργία ομάδων μάθησης και διαχείριση προφίλ χρηστών/-τριών. 
• Παρακολούθηση προόδου: Ένα από τα πιο σημαντικά χαρακτηριστικά του LMS, η συστηματική παρακολούθηση της δραστηριότητας των εκπαιδευομένων: τι περιεχόμενο παρακολούθησαν, πόσο χρόνο αφιέρωσαν, τα αποτελέσματα των κουίζ, η πρόοδος στις εκπαιδευτικές διαδρομές. Αποτελεί ένα απαραίτητο εργαλείο για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της κατάρτισης καθώς και για την ανίχνευση τυχόν δυσκολιών. 
• Αξιολόγηση της μάθησης: Δημιουργία και διαχείριση εξετάσεων, κουίζ, εργασιών και άλλων μορφών αξιολόγησης. Συχνά διαθέτει επίσης συστήματα αυτόματης βαθμολόγησης και τη δυνατότητα έκδοσης πιστοποιητικών κατά την ολοκλήρωση των μαθημάτων. 
• Διευκόλυνση της επικοινωνίας και της συνεργασίας: Πολλά LMS περιλαμβάνουν εργαλεία επικοινωνίας, όπως φόρουμ συζητήσεων, συνομιλίες, εσωτερικά μηνύματα, ακόμη και δυνατότητες για ζωντανές συνεδρίες μεταξύ εκπαιδευτικών και εκπαιδευομένων. 
• Δημιουργία αναφορών και στατιστικών στοιχείων: Παροχή αναλυτικών δεδομένων σχετικά με τη χρήση της πλατφόρμας, την πρόοδο των εκπαιδευομένων και την αποτελεσματικότητα των μαθημάτων. Αυτές οι αναφορές είναι πολύτιμες για τους διαχειριστές/-τριες και τους εκπαιδευτές/-τριες, καθώς τους βοηθούν να βελτιώνουν συνεχώς τα προγράμματα κατάρτισης. 

Τα μαζικά ανοιχτά διαδικτυακά μαθήματα (MOOC), είναι μια επανάσταση στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση. Πρόκειται για μαθήματα πανεπιστημιακού ή τριτοβάθμιου επιπέδου, τα οποία διατίθενται δωρεάν ή με χαμηλό κόστος στο διαδίκτυο και είναι ανοιχτά σε έναν δυνητικά απεριόριστο αριθμό συμμετεχόντων/-ουσών από όλο τον κόσμο. Κύρια χαρακτηριστικά των MOOC: 

• Μαζικά: έχουν σχεδιαστεί για να φιλοξενούν έναν πολύ μεγάλο αριθμό συμμετεχόντων/-ουσών, από εκατοντάδες έως εκατοντάδες χιλιάδες εκπαιδευόμενους/-ες ταυτόχρονα, ξεπερνώντας τα όρια μιας φυσικής αίθουσας διδασκαλίας. 
• Ανοιχτά: η πρόσβαση στα μαθήματα είναι συνήθως δωρεάν και ανοιχτή ή χαμηλού κόστους. Δεν υπάρχουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις εισαγωγής (όπως απαιτούμενα προσόντα), εκτός από ορισμένες περιπτώσεις όπου απαιτείται βασική γνώση του θέματος ή της γλώσσας του μαθήματος. 
• Διαδικτυακά: το σύνολο του μαθήματος παραδίδεται μέσω διαδικτύου, γεγονός που επιτρέπει τη χρήση του διδακτικού υλικού, των μαθημάτων και των δραστηριοτήτων από οποιοδήποτε μέρος και οποιαδήποτε στιγμή, υπό τη μοναδική προϋπόθεση ότι υπάρχει σύνδεση στο διαδίκτυο. 
• Μαθήματα: είναι δομημένα ως πραγματικά μαθήματα, με ένα καλά καθορισμένο πρόγραμμα, διδακτικό υλικό (βιντεομαθήματα, κείμενα, φυλλάδια), ασκήσεις, κουίζ, συχνά φόρουμ συζήτησης για αλληλεπίδραση μεταξύ των εκπαιδευομένων ή ακόμη και με εκπαιδευτές/-τριες ή καθηγητές/-τριες. 

Τα MOOC διατίθενται μέσω ειδικών πλατφορμών (όπως Coursera, edX, FutureLearn, Udacity, Federica.EU, EduOpen κ.λπ.). Το περιεχόμενο συνήθως χωρίζεται σε εβδομαδιαίες ή θεματικές ενότητες, με βιντεομαθήματα, αναλυτικό υλικό, τεστ αυτοαξιολόγησης και, σε ορισμένες περιπτώσεις, εργασίες που πρέπει να υποβληθούν. Η αλληλεπίδραση μεταξύ των συμμετεχόντων/-ουσών ευνοείται από τα διαθέσιμα φόρουμ συζήτησης, όπου οι εκπαιδευόμενοι/-ες μπορούν να ανταλλάσσουν απόψεις, να ζητούν διευκρινίσεις και να συνεργάζονται. Στο τέλος του μαθήματος, σε πολλές περιπτώσεις, υπάρχει η δυνατότητα απόκτησης πιστοποιητικού συμμετοχής ή ολοκλήρωσης, ενίοτε έναντι αντιτίμου, το οποίο βεβαιώνει τις δεξιότητες που αποκτήθηκαν. 

Εκτός από τα MOOC, υπάρχουν επίσης πλατφόρμες διαδικτυακών σεμιναρίων και ζωντανής μετάδοσης, ιδανικές για εκπαιδευτικές συνεδρίες πραγματικού χρόνου σε συγκεκριμένα θέματα. Προσφέρουν άμεση αλληλεπίδραση και τη δυνατότητα υποβολής ερωτήσεων και απαντήσεων. Υπάρχουν επίσης εργαλεία ειδικά για τη δημιουργία και την κοινή χρήση πολυμεσικού περιεχομένου (βίντεο με οδηγίες, παιχνίδια), τα οποία συχνά μπορούν να ενσωματωθούν στο LMS. Τέλος, υπάρχουν πλατφόρμες για κουίζ και έρευνες, πολύ χρήσιμες για την αξιολόγηση της μάθησης και τη συλλογή σχολίων από τους εκπαιδευόμενους/-ες. Η ενημέρωση για τις επιλογές αυτές θα βοηθήσει τον/τη μέντορα να επιλέξει το πιο αποτελεσματικό εργαλείο για την εκπαίδευση της ομάδας-στόχου του.