Εκπαιδευτικό υλικό

Η περιβαλλοντική επικοινωνία είναι ένας διαφοροποιημένος κλάδος με τη δική του βάση τεκμηρίωσης. Οι ακριβείς δηλώσεις δεν αρκούν: το πλαίσιο, ο τόνος και η μορφή επηρεάζουν σημαντικά την αντίληψη, την κατανόηση και τη δράση σε σχέση με ένα μήνυμα.  

Για τους επαγγελματίες της υδατοκαλλιέργειας, η γνώση της περιβαλλοντικής επικοινωνίας συνεπάγεται την κατανόηση ορισμένων βασικών αρχών που προέρχονται από την επιστήμη της επικοινωνίας και την έρευνα της συμπεριφοράς των καταναλωτών (Wang et al., 2020· Lu et al., 2022???· Yang et al., 2022· Kaimakoudi, 2024). 

·        ​​Η θετική πλαισίωση είναι πιο αποτελεσματική από την επικοινωνία που βασίζεται στην ανάδειξη ελλείψεων ή προβλημάτων.: η έρευνα στην περιβαλλοντική επικοινωνία δείχνει συστηματικά ότι τα μηνύματα που δίνουν έμφαση σε όσα γίνονται ήδη σωστά -και σε ό,τι μπορεί να βελτιωθεί- δημιουργούν πιο θετικές στάσεις και ισχυρότερη προθέσεις αγοράς σε σχέση με τα μηνύματα που επικεντρώνονται στα προβλήματα και τις αποτυχίες. Η επικοινωνία σχετικά με την υδατοκαλλιέργεια δίθυρων μαλακίων ως αποδεδειγμένη και λειτουργική λύση στις προκλήσεις βιωσιμότητας του συστήματος τροφίμων είναι πιο αποτελεσματική σε σχέση με την καταγραφή των περιβαλλοντικών επιβαρύνσεων άλλων πηγών πρωτεΐνης. Το μήνυμα θα πρέπει να είναι: «Αυτό είναι ένα παράδειγμα αναγεννητικής παραγωγής τροφίμων» αντί για «Οι άλλες πηγές πρωτεΐνης επιβαρύνουν το περιβάλλον». 

Εικ. 31 – Γνωστοποίηση της βιωσιμότητας χωρίς αναφορά στο «greenwashing» 

·        ​​Η εξειδίκευση είναι καλύτερη από ένα γενικό μήνυμα: οι καταναλωτές, έχοντας επίγνωση του «greenwashing», είναι όλο και πιο δύσπιστοι απέναντι σε ασαφείς ισχυρισμούς σχετικά με τη βιωσιμότητα (όπως «φιλικό προς το περιβάλλον», «πράσινο» ή «φυσικό»). Οι σαφείς και τεκμηριωμένοι ισχυρισμοί, όπως «τα μύδια μας δεν απαιτούν εξωτερικές εισροές και φιλτράρουν έως και 150 λίτρα θαλασσινού νερού ανά μαλάκιο ημερησίως», ενισχύουν την αξιοπιστία του μηνύματος και παρέχουν ουσιαστικό πλεονέκτημα διαφοροποίησης του προϊόντος στην αγορά. Όποτε είναι δυνατόν, αυτοί οι ισχυρισμοί πρέπει να συνδέονται με πιστοποιήσεις, δεδομένα τρίτων ή επιστημονικές πηγές. 

·        ​ ​Ο ρόλος του συναισθήματος και της ταυτότητας: τα μηνύματα για το περιβάλλον που συνδέονται με την αίσθηση της ταυτότητας ενός καταναλωτή -όπως κάποιος που φροντίζει τον ωκεανό, υποστηρίζει τους τοπικούς παραγωγούς ή λαμβάνει συνειδητές διατροφικές αποφάσεις - είναι πιο πιθανό να επηρεάσουν τη συμπεριφορά. Οι καταναλωτές δεν αγοράζουν μόνο ένα προϊόν, αγοράζουν τη συμφωνία με τις αξίες που έχουν για τον εαυτό τους.  

Η καλλιέργεια δίθυρων μαλακίων αποτελεί εδώ και πολύ καιρό μέρος των παράκτιων κοινοτήτων, έχει μεταδοθεί από γενιά σε γενιά και συνδέεται στενά με την προστασία του περιβάλλοντος, γεγονός που την καθιστά ένα ισχυρό και σημαντικό θέμα για την επικοινωνία που επικεντρώνεται στην ταυτότητα. 

·        ​​ ​Διαχείριση της πολυπλοκότητας με ειλικρίνεια: η συζήτηση σχετικά με τη δέσμευση άνθρακα είναι ένα πεδίο επιστημονικής αβεβαιότητας και οι επαγγελματίες συστήνεται να αποφεύγουν τους υπερβολικούς ισχυρισμούς.  

Ένα μήνυμα όπως «η καλλιέργεια δίθυρων μαλακίων έχει ένα από τα χαμηλότερα αποτυπώματα άνθρακα συγκριτικά με οποιαδήποτε ζωική πρωτεΐνη, και η πρόσφατη έρευνα υποδεικνύει σημαντικά οφέλη στη δέσμευση άνθρακα, έναν τομέα στον οποίο συμμετέχουμε ενεργά» είναι ακριβές και εκφράζει μια εικόνα προόδου.  

Η αναγνώριση της αβεβαιότητας δεν μειώνει την αξιοπιστία. Στην πραγματικότητα, συχνά την ενισχύει όταν πρόκειται για ενημερωμένο κοινό. 

·        ​​Η​ εκπαίδευση των καταναλωτών ως μακροπρόθεσμη επένδυση: πολλοί καταναλωτές εξακολουθούν να μην κατανοούν τι είναι η υδατοκαλλιέργεια, από πού προέρχονται τα δίθυρα μαλάκια ή γιατί είναι σημαντικά από οικολογική άποψη.  

Το εκπαιδευτικό περιεχόμενο (σύντομα βίντεο, πληροφοριακά γραφήματα, επισκέψεις σε μονάδες, σχολικά προγράμματα) μεταδίδουν βασικές γνώσεις κι ενημερώνουν. Σε αυτά μπορούν να στηριχθούν αποτελεσματικά τα μηνύματα που αφορούν συγκεκριμένα προϊόντα.  

Πρόκειται για μια ευθύνη που αφορά τον τομέα στο σύνολό του, που επιμερίζεται μεταξύ των μεμονωμένων παραγωγών, των ενώσεων του τομέα και των ερευνητικών ιδρυμάτων.