Κύριες διαφορές μεταξύ των χωρών που συμμετέχουν στο έργο
Η υδατοκαλλιέργεια δίθυρων μαλακίων στην Ευρώπη δεν αποτελεί έναν ομοιογενή τομέα· αντίθετα, παρουσιάζει μεγάλη ποικιλομορφία, ανάλογα με τις γεωγραφικές, ωκεανογραφικές και ιστορικές συνθήκες κάθε χώρας.
Οι εταίροι του έργου OPTIMA προέρχονται από πέντε ευρωπαϊκές χώρες: την Ισπανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ιρλανδία και την Ελλάδα. Αυτές οι πέντε χώρες έχουν μοναδικά εδαφικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά που αποτυπώνονται στις επιλογές των εκτρεφόμενων ειδών και τις μεθόδους υδατοκαλλιέργειας που υιοθετούνται, τόσο για την εξασφάλιση της βιωσιμότητας του τομέα όσο και για τη μεγιστοποίηση της απόδοσης σε συχνά πολύ διαφορετικά θαλάσσια περιβάλλοντα: τον Ατλαντικό Ωκεανό και τη Μεσόγειο Θάλασσα.
Στην πρώτη φάση του, το έργο ανέλυσε, όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα, τις κύριες διαφορές και ομοιότητες που προέκυψαν στις πέντε προαναφερθείσες χώρες σε σχέση με τρία βασικά χαρακτηριστικά του τομέα υδατοκαλλιέργειας δίθυρων μαλακίων:
τα διαφορετικά είδη εκτρεφόμενων ειδών·
τις διαφορετικές τεχνικές υδατοκαλλιέργειας
τις διαφορετικές τοποθεσίες υδατοκαλλιέργειας.
|
ΧΩΡΕΣ |
ΙΤΑΛΙΑ |
ΙΣΠΑΝΙΑ |
ΙΡΛΑΝΔΙΑ |
ΓΑΛΛΙΑ |
ΕΛΛΑΔΑ |
|
ΚΑΛΛΙΕΡΓΟΥ-ΜΕΝΑ ΕΙΔΗ |
Mytilus Galloprovincialis Ruditapes philippinarum Magallana gigas Ostrea edulis Tapes decussatus |
Mytilus edulis Mytilus galloprovincialis Ruditapes philippinarum Tapes decussatus Magallana gigas Ostrea edulis |
Mytilus edulis Magallana gigas Ostrea edulis Ruditapes philippinarum Pecten maximus |
Mytilus edulis Mytilus galloprovincialis Magallana gigas Ostrea edulis Veneridae spp. Cerastoderma spp. |
Mytilus galloprovincialis Ruditapes philippinarum Magallana gigas Ostrea edulis |
|
ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ |
Μύδια με παραγάδι ανοικτής θάλασσας Μύδια σε πασσάλους στη λιμνοθάλασσα Αχιβάδες στον πυθμένα Πλωτό σύστημα biventia Στρείδια προσκολλημένα σε σχοινιά Φανοί Καλάθια σε παραγάδια ανοικτής θάλασσας Πλωτoί σάκοι σε λιμνοθάλασσες |
Μύδια σε πλωτήρες Μύδια σε παραγάδια ανοικτής θάλασσας (γραμμές υδατοκαλλιέργειας) Στρείδια στερεωμένα σε σχοινιά Αχιβάδες στον πυθμένα Στρείδια σε σάκους |
Μύδια με παραγάδι ανοικτής θάλασσας Μύδια στον πυθμένα Στρείδια σε σάκους Στρείδια σε κυλινδρικούς σάκους |
Στρείδια σε σάκους τοποθετημένους σε υπερυψωμένες εξέδρες Μύδια bouchots Ανυψωμένα σε σχοινιά Αχιβάδες ή κυδώνια στον πυθμένα Εξέδρες παρόμοιες με τις ισπανικές bateas τόσο για στρείδια όσο και για μύδια |
Μύδια με παραγάδι ανοικτής θάλασσας Πάσσαλοι στη λιμνοθάλασσα παρόμοιοι με τα bouchots Στον πυθμένα Αχιβάδες στον πυθμένα |
|
ΚΥΡΙΕΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ |
Η καλλιέργεια δίθυρων είναι ευρέως διαδεδομένη, ειδικά κατά μήκος της ακτής της Αδριατικής, με μεγαλύτερη συγκέντρωση στη Βόρεια Αδριατική. Άλλες σημαντικές περιοχές παραγωγής βρίσκονται στο Ιόνιο Πέλαγος (κόλπος του Τάραντα) και στο Τυρρηνικό Πέλαγος: στην περιοχή της Καμπανίας, στον κόλπο της Λα Σπέτσια, στη Γκαέτα και στη Φολλόνικα. Στη Σαρδηνία, οι περιοχές παραγωγής βρίσκονται στον κόλπο της Ολβίας και του Οριστάνο, όσον αφορά τα μύδια και τα στρείδια, ενώ τα ευρωπαϊκά και τα φιλιππινέζικα μύδια εκτρέφονται στις λιμνοθάλασσες στο νότιο τμήμα του νησιού. |
Η υδατοκαλλιέργεια δίθυρων συγκεντρώνεται κυρίως στη Γαλικία, η οποία παράγει το 97% της συνολικής εγχώριας παραγωγής. Άλλες αυτόνομες κοινότητες όπου εκτρέφονται δίθυρα με πολύ μικρότερη παραγωγή (3000 τόνοι/έτος είναι οι ακόλουθες): Καταλονία, Κοινότητα της Βαλένθια, Ανδαλουσία, Βαλεαρίδες Νήσοι, Αστούριας και Κανταβρία. Στη Γαλικία υπάρχουν σχεδόν 4900 εγκαταστάσεις για την υδατοκαλλιέργεια δίθυρων μαλακίων: -Bateas: 3626 (3387 προορίζονται για υδατοκαλλιέργεια μυδιών, ενώ οι υπόλοιπες για άλλα δίθυρα, κυρίως στρείδια/χτένια, ή στην προ-σπορά αχιβάδων); -Γραμμές υδατοκαλλιέργειας: 22 (όλες για την υδατοκαλλιέργεια μυδιών) -Ζώνες υδατοκαλλιέργειας: 1202 (αχιβάδες, κυδώνια και σωλήνες); -Εκκολαπτήρια: 11 (γόνοι αχιβάδων και στρειδιών). |
Η υδατοκαλλιέργεια δίθυρων συγκεντρώνεται κυρίως κατά μήκος της δυτικής ακτής, από τα σύνορα με το Βέλγιο έως τα σύνορα με την Ισπανία. Εδώ, τα στρείδια είναι το πρώτο είδος σε καλλιέργεια (95% του συνόλου καλλιεργούνται σε σάκους πάνω σε σχάρες), αλλά και τα μύδια (Mytilus edulis), ειδικά τα Bouchots (95% μεταξύ Σαράντ-Μαριτίμ και Πα Ντε Καλαί) και πιο σπάνια (5%) σε υπεράκτιες εγκαταστάσεις με παραγάδι (Μαρέν-Ολερόν, Κόλπος της Βρέστης). Στη δυτική ακτή, υπάρχουν επίσης μικρές εκμεταλλεύσεις αχιβάδων και κυδωνιών στον βυθό (περιοχή Παϊς ντε λα Λουάρ) και μικρές εκμεταλλεύσεις στρειδιών στον βυθό στον Κόλπο του Κιμπερόν και στον Κόλπο του Μον Σαν Μισέλ (5% της συνολικής παραγωγής). Στην περιοχή της Μεσογείου τα είδη που εκτρέφονται περισσότερο είναι τα μύδια M. galloprovincialis, τα οποία εκτρέφονται με παραγάδια ανοιχτής θάλασσας ή σε Bateas παρόμοιες με τις ισπανικές, αλλά αγκυροβολημένες στον πυθμένα. |
Η υδατοκαλλιέργεια δίθυρων είναι ευρέως διαδεδομένη σε όλες τις παράκτιες περιοχές με κατάλληλους κόλπους. Όσον αφορά τα στρείδια, η μεγαλύτερη παραγωγή βρίσκεται στις νοτιοανατολικές και βόρειες περιοχές. Η παραγωγή μυδιών (Mytilus edulis) που καλλιεργείται σε ανυψωμένα σχοινιά βρίσκεται κατά μήκος της δυτικής ακτής, αλλά συγκεντρώνεται επίσης στους προστατευμένους κόλπους του Νότου. Η παραγωγή μυδιών υδατοκαλλιέργειας στον βυθό συγκεντρώνεται στη Νοτιοανατολική (λιμάνι του Γουέξφορντ) και τη Βορειοανατολική (φιόρδ Καρλινφορντ) περιοχή, με σχεδόν το 97% της συνολικής ποσότητας. Οι σπόροι συλλέγονται από εποχιακούς εργάτες στη Νοτιοδυτική περιοχή (λιμάνι του Κασλμέιν) και πωλούνται σε κοντινές μονάδες τελικής υδατοκαλλιέργειας. Η καλλιέργεια στον βυθό για τα στρείδια (Ostrea edulis), τα χτένια (Pecten maximus) και τα μύδια (Ruditapes philippinarum) έχει ξαναρχίσει σε μικρότερη κλίμακα σε συγκεκριμένες περιοχές κατά μήκος της ακτής. |
Η καλλιέργεια δίθυρων βρίσκεται στις ακόλουθες περιοχές: - στον Θερμαϊκό Κόλπο (80%), - στον Κόλπο Καλλονής, - στον Κόλπο Σαρωνικού, - στον Κόλπο Μαλιακού, - στον Κόλπο Αμβρακικού, στις εκβολές του Νέστου. Τα μύδια και τα στρείδια εκτρέφονται στον Μακρύγιαλο και στη Χαλάστρα σε υπεράκτιες εγκαταστάσεις υδατοκαλλιέργειας με παραγάδια. Στην Ηγουμενίτσα, παράγονται κυρίως στρείδια, επίσης σε υπεράκτιες εγκαταστάσεις υδατοκαλλιέργειας με παραγάδια Στη Λαμία, τα μύδια παράγονται σε εγκαταστάσεις ανοικτής θάλασσας με παραγάδια. Οι αχιβάδες καλλιεργούνται κυρίως σε λιμνοθάλασσες με καθαρά φυσικές μεθόδους, χωρίς εμπλουτισμό θρεπτικών ουσιών. |
Πίνακας 1 - Κατάσταση του τομέα της καλλιέργειας δίθυρων στα 5 κράτη που συμμετέχουν στο έργο